info[]surfplaza.be
Gezond en fit
voor een betere lifestyle
Je bevindt je hier: startpagina > gezond en fit > 10 onwaarheden over koffie en cafe´ne ontkracht
10 onwaarheden over koffie en cafe´ne ontkracht
maandag 7 april 2014, 11:29 uur
hart
Koffie is ÚÚn van 's werelds meest geconsumeerde dranken. Toch zijn er vast nog veel dingen die je niet weet over koffie en cafe´ne, het stimulerende ingrediŰnt dat koffie zijn lichtbittere smaak geeft. Cafe´ne prikkelt je centraal zenuwstelsel en zorgt ervoor dat je alerter bent. Daarom starten velen de dag met een kop koffie en nemen ze een shotje als de geest het even laat afweten.

Cafe´ne is echter meer dan een stimulerend middel; met mate geconsumeerd is het ook goed voor je hersenen en hart. Het helpt je beter te concentreren en verkleint mogelijk de kans op Alzheimer en hart- en vaatziekten. Maar koffie en cafe´ne hebben ook een keerzijde. Wanneer je er te veel van drinkt, kan het je hartslag verhogen, spanning en rusteloosheid veroorzaken en slapeloosheid. Cafe´ne is ook potentieel verslavend. Er kan afhankelijkheid optreden en iemand die z'n dagelijkse kopje(s) koffie niet krijgt, kan ontwenningsverschijnselen gaan vertonen, zoals irritatie, hoofdpijn, vermoeidheid en trillingen. In die zin is cafe´ne net als alcohol een geaccepteerde drug.

Laten we eens nader inzoomen op koffie en cafe´ne, en de vloer aanvegen met wat wijdverbreide misverstanden.

1. Lichte branding bevat minder cafe´ne dan donkere branding

Wij houden van een kopje dark roast, met name in de ochtend. Net als jij waarschijnlijk dachten wij tot voor kort dat een kopje dark roast meer cafe´ne bevat dan een kopje light of regular roast. Het tegendeel is waar ... Niet een hoger aandeel cafe´ne, maar de branding is verantwoordelijke voor de krachtigere smaak. Een donker gebrande koffie bevat meer eigenschappen van het branden of roosteren zelf dan van de koffieboon.. De eigenschappen van de koffieboon zelf, inclusief de cafe´ne, tref je dus aan in de lichtere brandingen. Kies dus voor een lichtere branding als je op zoek bent naar een maximale hoeveelheid cafe´ne per kopje.

2. DecafÚ is een ander woord voor cafe´nevrij

Wie toch koffie wil drinken, maar geen stimulerend effect nastreeft, bestelt een decafÚ. Als je echter denkt dat decafÚ helemaal geen cafe´ne bevat en hetzelfde betekent als cafe´nevrij, heb je het in veel gevallen mis. De meeste kopjes decafÚ bevatten wel degelijk 'sporen' cafe´ne. Lang niet zoveel als een regulier kopje koffie, maar nog altijd gemiddeld 10%. Dat betekent dus als je tien kopjes drinkt, je evenveel cafe´ne binnenkrijgt als uit ÚÚn kopje reguliere koffie. Als je Úcht koffie wilt waaruit alle cafe´ne is verwijderd, ga dan voor cafe´nevrije koffie of weet zeker dat de fabrikant van 'jouw' koffie decafÚ gebruikt als synoniem voor cafe´nevrij.

3. Cafe´ne heeft een onmiddellijk effect

Veel mensen denken dat cafe´ne praktisch onmiddellijk zijn stimulerend effect uitoefent. Dus binnen ÚÚn of twee minuten. Verander die gedachte maar, want alhoewel koffie binnen enkele minuten in je bloed terechtkomt, duurt het ten minste 10-15 minuten voor je het effect van een kop koffie merkt. Eerder 30-90 minuten. Als je cafe´ne dus gebruikt om je prestaties te verbeteren, kun je er dus maar beter voor zorgen dat je je kopje koffie een halfuur tot een uur voor het moment suprŔme nuttigt.

Zo snel als cafe´ne door je lichaam wordt opgenomen, zo langzaam wordt het afgebroken. De halfwaardetijd van ÚÚn kopje koffie is 3-5 uur. Dat betekent dat het lichaam 3 tot 5 uur nodig heeft om de hoeveelheid cafe´ne die in ÚÚn kopje koffie zit te halveren. De andere helft is er pas na 8-14 uur uit. Daarom kan zelfs een laat in de middag genuttigd kopje koffie slapeloosheid veroorzaken bij mensen die gevoelig zijn voor cafe´ne, dat wil zeggen personen die niet regelmatig koffie drinken.

Ook leuk om te weten: vrouwen breken cafe´ne sneller af dan mannen. Daarentegen belemmert de anticonceptiepil de afbraak van cafe´ne weer. Vrouwen die de pil nemen, houden cafe´ne dus langer vast in hun bloed dan vrouwen die andere of geen anticonceptiemaatregelen hebben getroffen.

4. Koffie bevat minder cafe´ne dan energiedrankjes

Een begrijpelijk misverstand: je denkt waarschijnlijk dat energiedrankjes als Red Bull, Monster Energy en Bullit per saldo meer cafe´ne bevatten dan koffie. De hoeveelheid cafe´ne in een blikje energiedrank en een standaard kopje koffie is nagenoeg gelijk. Per saldo bevat Red Bull zelfs minder cafe´ne dan koffie, maar omdat er in een blikje meer vloeistof gaat dan in een kopje koffie, bevatten ze per dosering nagenoeg evenveel. Energiedrank bevat, afhankelijk van het soort, naast cafe´ne wel nog diverse andere stimulerende middelen, zoals taurine. Als je een energiedrankje vooral voor de cafe´ne koopt, kun je dus net zo goed een kopje koffie drinken.

5. Alleen de koffieplant bevat cafe´ne

Nee, niet alleen de koffieplant bevat cafe´ne. Ook de theeplant. Alleen heet het dan geen cafe´ne, maar the´ne. Voor de duidelijkheid: dit zijn twee verschillende namen voor ÚÚn en dezelfde stof. Een kop thee bevat ongeveer de helft van de cafe´ne die in een kop koffie zit. Wel bevat thee het unieke ingrediŰnt theanine, een aminozuur.

Naast de koffie- en theeplant zijn er nog zo'n zestig andere planten die cafe´ne bevatten. De bekendste hiervan zijn de mate- en guaranaplant. Ook hierin heeft cafe´ne een van de plant van herkomst afgeleide naam, namelijk mate´ne en guaranine. Mate (Portugees: chimarrŃo, Spaans: chimarron) is de nationale drank van ArgentiniŰ en wordt ook veel gedronken in andere Zuid-Amerikaanse landen, zoals Bolivia en Paraguay.

Ook cacaobonen en dus cacao bevat cafe´ne. En de cafe´ne in cola wordt niet geŰxtraheerd uit koffiebonen, maar uit cocabonen, dezelfde bonen die worden gebruikt in de productie van coca´ne.

6. Elke kop koffie bevat evenveel cafe´ne

Mis. Niet elke kop koffie bevat evenveel cafe´ne. Zoals je inmiddels weet, is de branding van invloed op het cafe´negehalte van koffie. Maar ook twee dezelfde brandingen kunnen sterk uiteenlopen wat betreft hoeveelheid cafe´ne. Zo bevat een kop koffie bij McDonalds de helft cafe´ne van een soortgelijke kop bij koffieketen Starbucks. Dat is nog niks vergeleken bij het merk dat er prat op gaat 's werelds sterkste koffie te brouwen, dat luistert naar de toepasselijke naam Death Wish Coffee. Die bevat bijna zes keer(!) meer cafe´ne dan je kopje Seffredo bij McDonald's.

7. Alleen dranken bevatten cafe´ne

Als je een kritische lezer bent, is je al opgevallen dat niet alleen dranken cafe´ne bevatten. Bij (5) zeiden we namelijk al dat onder andere ook cacaobonen en cacao cafe´ne bevatten. Dat betekent dus dat niet alleen chocomel, maar ook chocolade, die wordt gemaakt van cacao, cafe´ne bevat. Hoe puurder de chocolade, hoe hoger het cacaoaandeel en dus het cafe´negehalte. Pure chocolade bevat ongeveer twee keer meer cafe´ne dan melkchocolade. Cafe´ne is ÚÚn van de redenen dat pure chocolade zo goed is voor je hart.

Ook in pijnstillers als paracetamol zit cafe´ne, al heet het dan 'opeens' coffe´ne. Coffe´ne werkt als katalysator en maakt paracetamol wel 40% meer effectief. Een paracetamolletje met coffe´ne werkt dus beter tegen de pijn en een gewone paracetamol.

8. In koffieproducerende landen wordt de meeste koffie gedronken

Nu dacht je misschien dat de meeste koffie wordt gedronken in landen die koffie produceren. Dat is niet waar. Belgen en Nederlanders horen zelfs tot de grootste koffiedrinkers ter wereld. In slechts vier landen wordt er per hoofd van de bevolking meer koffie gedronken dan in Nederland. Nederlanders drinken 3,3 kopjes per dag en hoeven daardoor alleen Denemarken, IJsland, Noorwegen en lijstaanvoerder Finland voor ons te dulden. EÚn plek onder de Nederlanders staat alweer een Scandinavisch land: Zweden. Daaronder staan Zwitserland en BelgiŰ.

Ook opmerkelijk: van de landen die de meeste koffie produceren – BraziliŰ, Vietnam en Colombia – staat er geen ÚÚn in de top 10. BraziliŰ staat pas op de 13e plek en Colombia op de 55e. Vietnam staat niet eens in de top 100.

De verklaring? Wij hebben er wel ÚÚn, of liever twee: klimaat en prijs. Koffie is een warme drank en het is niet gek dat hij het meest wordt geconsumeerd in vrij koude landen. Koffie is verder een duur product en amper betaalbaar voor de veelal arme landen waar koffie wordt geproduceerd. En de 'landen' die de meeste koffie drinken, behoren niet toevallig tot de rijkste ter wereld.

9. Cafe´ne is ongevaarlijk

Omdat het voorkomt in twee van 's werelds meest gedronken dranken, ben je misschien geneigd te concluderen dat cafe´ne ongevaarlijk is. Niets is minder waar. Cafe´ne is potentieel giftig en 500 mg of 0,5 g wordt al beschouwd als een overdosis. Vanaf 10 g (10.000 mg dus) is cafe´ne zelfs dodelijk. Daarvoor moet je wel op een dag meer dan 80 koppen koffie drinken, dus overdosering op deze manier is praktisch onmogelijk. Maar via bijvoorbeeld dieetpillen met hoge doses cafe´ne, kun je (al dan niet bedoeld) wel degelijk een giftige of zelfs dodelijke dosis binnenkrijgen.

10. Een kopje espresso bevat meer cafe´ne dan een kopje koffie

Hoewel espresso per 100 ml meer cafe´ne bevat dan 'gewone' koffie – 130 tegenover 70 mg – bevat een kop koffie reguliere koffie mÚÚr cafe´ne, eenvoudigweg omdat een standaard koffiekop 2,5 keer groter is dan een espressokopje. Een kop koffie bevat gemiddeld 85 mg cafe´ne, een shot espresso 65 gram. Een dubbele espresso of doppia bevat dan wel weer meer cafe´ne dan een gewone kop koffie.

Overigens wordt voor espresso geen andere koffie gebruikt dan voor gewone koffie. Het koffiemaalsel is weliswaar fijner, maar het echte verschilt zit 'm in de (snellere) bereiding. Voor de bereiding van een kop espresso wordt de koffie stevig aangedrukt en het water er onder hoge druk (tot 16 bar) doorheen geperst.

Zo. Nu weet je tien dingen over koffie en cafe´ne die je waarschijnlijk nog niet wist. Leuk om deze kennis te delen met je vrienden onder het genot van, laten we zeggen, een kopje koffie?